Frans Boenders

Tekst geschreven door de heer Frans Boenders ter gelegenheid van de plaatsing van het beeld “Gehuld in Stilte” op de parkbegraafplaats in nazareth, November 2011

Guy Timmerman is 46, studeerde beeldhouwkunst aan Sint-Lucas en de Academie voor Schone Kunsten in Gent, doceert zijn vak aan de Stedelijke Academie, nog altijd in Gent, behaalde diverse prijzen met zijn beelden, is ook tekenaar en schilder en heeft in diverse openbare ruimten monumentale beelden geplaatst.

Hij is gevormd door Paul van Gysegem, één van ’s lands knapste, van mythe en muziek vervulde beeldhouwers, die evenwel geen stilistische sporen heeft nagelaten in Guy’s sculpturen.

Zo hoort het, bij kunstenaars die eerst en vooral mens zijn vooraleer ze zichzelf kunstenaars willen noemen- en zo’n menselijke kunstenaar is Timmerman die, in tegenstelling tot wat zijn naam suggereert, een beeldenman is geworden die, geheel anders dan zijn leermeester aan de academie, hoekige kanten, harde zwijgzaamheid en scherpe lijnen vervangt door milde afronding, hiëratisch profetisme en een sprekende hang naar mededeelzaamheid.

Zoals confrater  Willem Elias het kernachtig uitdrukt in zijn inleiding tot het monografisch boek, dat drie jaar geleden over Guy Timmerman verscheen, heeft Guy “gekozen voor hedendaagse variaties op het klassieke”. Hij is hertrouwd met de harmonie.

Overigens hoeft u het “klassieke” gehalte van Guy’s beelden niet eng op te vatten. Veeleer dan voor gemarmerd of verbronsd klassiek heeft Timmerman in welke materie dan ook een voorliefde voor de menselijke gestalte. Die heeft nog maar heel weinig van het heroïsche of van de canonproporties van de écht klassieke kunst.

De hedendaagse variaties op “het klassieke” blijken in Timmermans beelden veeleer hervormingen-een beetje zoals de diverse protestantismen ten tijde van het vroege humanisme het monolitische, monomane en monotome van het rooms-katholicisme hervormde- wat een tegelijk menselijker én edeler christendom opleverde.

Guy Timmerman is een hervormer die de arrogantie en ongenaakbaarheid van de traditionele kunstenaar, nu eens vriendelijk dan weer ironisch en een enkele keer caustisch hervormt, omvormt   – ( en soms net niet misvormt)- mét de bedoeling de ongenaakbare grootsheid te transformeren tot mededeelzame toegankelijkheid.

Paradoxaal genoeg heeft Timmerman het sprekende, om communicatie smekende beeld, dat de gemeente Nazareth vandaag inhuldigt, ” Gehuld in stilte” genoemd.

Een paradox of schijnbare ongerijmdheid is een retorisch middel dat tegen de clichés en tegen vanzelfsprekende ideeën ingaat en tot nadenken uitnodigt; ik denk dat Timmerman zo – via paradoxen en schijnbare tegenstellingen- ook zijn sculpturen uitdenkt of voor-denkt, om er zijn kijkers over te laten na-denken.

Deze beeldendenker wil geen gewone beeldenmaker zijn die ons wat aangename, zinnestrelende harmonie aanprijst; hij wil ons juist zijn kunst presenteren als een protest tegen de gedachteloze verstrooiing die onze tijd kenmerkt; ze roept ons op tot innerlijk verzet – niet tot de zoveelste nutteloze staking om nog méér behoud van materiële voorrechten of, erger nog, oproept tot een zelfgenoegzame beleving van een twijfelachtige identiteit. Integendeel, Timmerman beelden tonen in hun plooibaarheid een menselijke universele kwetsbaarheid die een invocatie aanreikt van spirituele solidariteit, boven en voorbij elk nationalisme of particularisme.

Timmermans gevoel voor intelligente paradoxen klinkt al door in een vroeger beeld als “Luid zwijgen”, waarin de mond van de smalle, seksloze gestalte uitgroeit tot een immense, trechtvormige luidspreker.

De paradox van het personage dat “Gehuld in stilte” is, klinkt niet minder luid. Ook deze figuur transcendeert seksuele differentiatie, en symboliseert dus de mensheid.

Zijn of haar armen zijn wijd uitgespreid, als wilde hij of zij de hele wereld in de armen sluiten. Zulk een expressionistisch-extatisch gebaar doet ons denken aan afbeeldingen van Franciscus van Assisi, de middeleeuwse heilige die de zichtbare tekens van de lijdende Christus tijdens een mystieke ervaring in zijn eigen lichaam toont – een innige, raadselachtige verbondenheid van hemelse verrukking en aards lijden.

Bij nader toezien echter dragen deze handen geen stigmata maar lemmata dat wil zeggen de stellingen van wijsbegeerte, wetenschap en kunst, in één woord: alle kennis die in alle boeken van alle bibliotheken ligt opgeslagen – wachtend op de gouden tijd dat de mensheid haar kennis niet langer voor winstbejag en tweedracht zal gebruiken , maar wel voor vereniging en respectvolle gelijkwaardigheid van allen.

De in een uitgetrokken harmonica samengeklitte boeken beschrijven een lus, een omsluiting die de boeken ( het weten) verbindt met de handen ( het doen) maar die ook oogvormig is ( het zien).

Kennis, daadkracht en doorzicht leiden als edele tirade naar de verlichting.

Om dat boeddhistisch aandoend ideaal zowel te concretiseren als te symboliseren heeft Timmerman in de hoge priesterlijke hoge hoed van het personage een licht aangebracht, dat hemelwaarts straalt en zich, op zijn beurt verenigt met het blauwe van het uitspansel – le blue du ciel -, zoals het bij George Bataille heet.

Blauw is sedert de Romantiek de kleur van de nacht, het geheim en de verwachtingsvolle stilte .

Blauw is mind blowing – een gedachte die Timmerman in zijn beeld verduidelijkt door het blauwe licht uit de hersenpan van zijn personage te laten schijnen. Blauw lijkt me dus ook de geschikte kleur om in dit oord van definitieve verstilling- een dodenakker- de weg te laten wijzen naar de overkant.

Dit is een monumentaal beeld, dat echter niet in het zogeheten en zogenaamd “eeuwige brons” is gegoten. Timmerman heeft zijn sculptuur opgebouwd in epoxy, een tweecomponenten boetseermiddel van poly-urethaan dat na vermenging van twee componenten geleidelijk verhard tot het zeer duurzame materiaal dat u vandaag voor u ziet staan.

Het beeld, piece unique, rust in een betonnen sokkel. Het reikt ons, zijn kijkers , zijn schone, edele boodschap aan die, via de zintuigen, onze geest beroert en ontroert. Guy Timmerman, maker van monumentale kunst, heeft zijn verantwoordelijkheid als kunstenaar met vrucht en zinvol op zich genomen.  Moge zijn beeld een monumentale toekomst beschoren zijn!